Bibi arusi wa Milele - Mlinzi wa Wakati wa Mbinguni

Utangulizi

Imekuwa fursa nzuri sana katika kitabu hiki chote, kushiriki maandiko nawe kupitia lensi ya Harusi. Masomo yetu yamewasilisha picha thabiti ya Kusudi la Milele la Mungu—kwamba muda mrefu kabla ya asubuhi ya kwanza kutokea juu ya Edeni, moyo wa Mwenyezi ulipata hamu ya kushiriki utukufu wa Umoja Wake (kati ya Baba, Mwana na Roho Mtakatifu) na mtu mwingine. Sio mtu wa asili iliyokuwepo hapo awali, lakini aliyezaliwa kwa mwili. Na bado licha ya asili hiyo ya unyenyekevu, mwanadamu wa Edeni aliumbwa kwa mfano wa kimungu[1]. Zaidi ya mtu yeyote, mtu huyu ni kiumbe wa ushirika, anayejumuisha wale wote waliohuishwa na Roho katika Uumbaji Mpya[2]. Binafsi upya huu wa pneuma (Roho Mtakatifu) unaandika upya historia yetu—hatujazaliwa tena kwa mapenzi ya mwanadamu au uamuzi wa mume bali tulizaliwa na Mungu[3], ili tuweze kuwa watoto wa Baba. Kupitia mabadiliko haya ya kimsingi, mara moja tunapangwa upya kutoka kwa muda hadi ile ambayo hudumu milele-kutoka kwa mhimili wa mstari hadi wa milele. Walakini hii sio yote ambayo tumekuwa au tutakuwa, kama Yohana aliandika:

“(1) Tazama, ni aina gani ya upendo ambao Baba ametupatia, ili tuitwe watoto wa Mungu! Kwa hiyo ulimwengu hautujui, kwa sababu haukumjua. (2) Wapendwa, sasa sisi ni watoto wa Mungu; na bado haijafunuliwa jinsi tutakavyokuwa, lakini tunajua kwamba atakapofunuliwa, tutafanana naye, kwa maana tutamwona jinsi alivyo.” 1 Yohana 3: 1-2 NKJV

Kuna utambulisho mwingine ambao tunajulikana nao: daima watoto wa Baba, lakini sasa kwa ushirika Bibi arusi kwa Mwanawe, Mke wa Mwanakondoo[4]. Kwa hivyo, tumekusudiwa kujumuisha asili ya Bwana Arusi[5] na kuangaza utukufu wake[6].

Hebu tuwe wazi: Mungu wetu wa utatu hahitaji chochote. Yeye ni wa kutosha – Mimi Mkuu, Nuru ya milele na Upendo. Na bado, kwa fadhili zisizoeleweka, alitupatia upendo wake, akituvuta katika urafiki na ushirika wa milele, akishiriki katika utukufu wa umoja wake[7]. Hili ndilo “fumbo kubwa” ambalo Paulo anazungumzia katika barua yake kwa Waefeso[8]. Siri kweli kwamba tunapaswa kuwa Mke wa Mwanakondoo! O hii ni upendo wa aina gani? Watoto wa Mungu walioalikwa katika kina kirefu cha uchumba ambapo moto huwashwa ambao hauwezi kuzimwa kamwe.

“(6) Niweke kama muhuri juu ya moyo wako, kama muhuri juu ya mkono wako, kwa maana upendo una nguvu kama kifo, wivu ni mkali kama kaburi. Miale yake ni miale ya moto, mwali wa Bwana. (7) Maji mengi hayawezi kuzima upendo, wala mafuriko hayawezi kuuzamisha. Ikiwa mtu angetoa kwa upendo mali yote ya nyumba yake, angedharauliwa kabisa.” Wimbo wa Nyimbo 8: 6-7 ESV

Usifanye makosa, haikuwa kwa Ufalme kwamba Mungu aliumba Mbingu na Dunia. Hana haja ya kujieleza au madai kama hayo. Mungu wa Milele wa nyanja zisizo na kikomo na ulimwengu usiojulikana ana ukuu wa kimya ambao hakuna kitu kinachoweza kuongezwa au kuchukuliwa.

Tuzo ya Uumbaji haikuwa kamwe upanuzi wa ukuu wake usio na mwisho lakini wale aliowaweka ndani ya paradiso hii ili kuitunza na kuwa na utawala. Ilikuwa kwa Bibi harusi kamwe ufalme. Imekuwa hivyo kila wakati. Tuzo hii ilikuwa kubwa sana, hata wakati tulikufa katika dhambi zetu, Bwana Arusi alilipa gharama ya mwisho kwa ukombozi wetu—mahari ya damu Yake. Katika tendo moja la mwisho la upendo wa dhabihu, aliujulisha ulimwengu kiwango ambacho alikuwa tayari kwenda. Umwilisho wake uliashiria maendeleo mapya katika mapenzi ya milele. Yesu alichukua umbo la kibinadamu na anabaki hivyo. Neno alifanyika mwili haukuwa mwili wa muda—ulikuwa ni ubadilishaji wa kudumu[9] ambapo utimilifu wa Mungu na mwanadamu ungeishi pamoja. Kuna mtu Mbinguni[10] na huyu Yesu atarudi tena katika utukufu[11] kwa sababu Yeye ni yule yule jana, leo na milele[12]. Tazama ujumbe wa kudumu wa Maandiko—wimbo wa nyimbo unaotangaza tangu mwanzo wa Mwanzo hadi maneno ya mwisho ya Ufunuo.

Kilele cha wimbo huu kinakaribia. Kilele cha historia ya kanisa kinakaribia. Msingi wa kati wa kufuata na kufuata kijamii unaharibika haraka, na nafasi yake kuchukuliwa na chaguo la binary zaidi, kama Yesu alivyoonya kanisa la Laodikia, kuwa moto au baridi. Ni wakati wa Bibi arusi kupeperusha bendera ya utii, sio kwa walezi wake kwa sura yoyote wanayochukua, lakini kwa kujitolea kwa moyo wote, bila woga kwa Yule anayemwita aondoke.

Tumefika mwisho wa safari yetu tukichunguza dhana ya harusi yenye mambo mengi—na imekuwa safari gani. Kupitia ufumaji makini wa Maandiko, historia ya Kanisa, na tathmini ya utambuzi wa wakati wetu wa sasa, tumejifunza amri juu ya amri, tukiweka msingi thabiti wa kibiblia—mwamba ambao tunaweza kusimama juu yake katikati ya dhoruba zilizopo ambazo zitaendelea kupiga dhidi ya ulimwengu wetu dhaifu na ulioanguka. Imekuwa fursa nzuri kutembea njia hii na wewe na kushiriki mafunuo haya.

Hii sio ajenda ya watu wengi inayokubaliwa hapa, lakini njia ya zamani na isiyo na wakati, ambayo bado inaweza kugunduliwa kwa wale ambao wana masikio ya kusikia kile Roho anasema kwa makanisa. Wala sio tafsiri upya ya Maandiko ambayo yanapotoka kutoka kwa ukweli wake wa kudumu; badala yake, tumegundua tena dhana ya zamani iliyofifia kutoka kwa kumbukumbu na fahamu zetu za pamoja. Je, ni ajabu kwamba lenzi ya Harusi inahisi kigeni sana, wakati utamaduni wetu unathamini mafanikio ulimwenguni juu ya kutojulikana nyikani—Bibi arusi aliyetengwa ili kuhifadhi usafi wa kinabii na ushuhuda? Hata hivyo Bibi arusi atakuwa tayari kwa sababu Bwana ndiye Alfa na Omega. Sura ya mwisho aliyoandika haihitaji kuhaririwa. Tarehe imewekwa kwa ajili ya Harusi ya Mwanakondoo, na licha ya juhudi za nguvu za giza kubadilisha nyakati na sheria, ratiba ya Mungu inaendelea bila kuchoka na bila kukoma.

Mtunza Saa wa Mbinguni

Mamlaka ya udhibiti wa mwezi

“(14) Mungu akasema, “Na kuwe na nuru katika anga la mbinguni kutenganisha mchana na usiku, na zitumike kama ishara za kuashiria nyakati takatifu, na siku na miaka, (15) na ziwe taa katika anga la mbinguni ili kuangaza dunia.” Na ilikuwa hivyo. (16) Mungu alifanya taa mbili kubwa – nuru kubwa kutawala mchana na nuru ndogo kutawala usiku. Pia alifanya nyota. (17) Mungu aliwaweka katika anga ya mbinguni ili kutoa nuru juu ya nchi, (18) kutawala mchana na usiku, na kutenganisha nuru na giza. Mungu akaona ya kuwa ni nzuri.” Mwanzo 1: 14-18 NIV

Mungu aliposema, “Kuwe na nuru,“[13] Alianzisha sheria zile zile zinazowezesha ulimwengu kuwepo. Katika amri moja utaratibu mpya wa ukweli ulianza—sio mwelekeo wa milele wa ulimwengu usioonekana ambapo anakaa kati ya jeshi la malaika, lakini ulimwengu unaoonekana ambao tunaishi na kupumua. Nuru ilitoboa pazia la giza juu ya utupu usio na umbo na kuwezesha mfumo wa dimensional ulioanzishwa juu ya wakati wa mstari. Au kwa urahisi—wakati uliowezeshwa na mwanga[14]. Katika lugha ya fizikia, nafasi na wakati vimeunganishwa na nuru huweka mipaka yao. Kwa kuumba nuru, Mungu aliweka saa ya dunia na kuweka msingi wa ulimwengu wetu na historia kuanza. Ilikuwa turubai ambayo hadithi ya uumbaji na ukombozi ingechorwa—ratiba ya matukio aliyopewa na Mungu ambayo hufanya mwanzo na mwisho uwezekane.

Walakini Maandiko yanafunua kitu kingine zaidi: Mungu hakuteua tu nuru ya kawaida, lakini haswa nuru “kuashiria nyakati takatifu, na siku na miaka.” Jua lingetawala siku na kuwezesha kuhesabu siku na miaka lakini mwezi ulipewa jukumu tofauti. Maandiko yanasema, “Aliuumba mwezi kuashiria majira”[15]. Tofauti na mwanga thabiti wa jua, mwezi huongezeka na kupungua katika upya unaoendelea. Mzunguko wake ulichaguliwa kuashiria moedim ya Mungu—nyakati zake zilizowekwa, karamu, na mikusanyiko. Kwa kufanya hivyo, Bwana aliweka muhuri mdundo wake wa kinabii katika uumbaji. Jua linaweza kuweka saa ya wakati wa kidunia, lakini mwezi ungeweka kalenda ya Mbinguni.

Ushawishi wa mwezi juu ya dunia ni uliokithiri, labda hakuna mahali popote hii inaonekana zaidi kuliko katika kupungua na mtiririko wa mawimbi. Mwezi hutoa nguvu ya uvutano kwenye bahari, na ingawa mvuto huu ni wa kila wakati, ushawishi wake ni mkubwa zaidi wakati mwezi unalingana na jua na dunia (kutoa mwezi kamili au mpya). Wakati mvuto wao umeunganishwa kama hii hutoa mawimbi ya chemchemi[16] – wakati kupungua ni juu yake na kutiririka chini kabisa. Kinyume chake, wakati jua na mwezi zimepangwa vibaya, nguvu zao hughairi kila mmoja kwa sehemu[17]. Mzunguko huu wa mwezi hurudia kwa usahihi wa ajabu, unaotawala kupanda na kushuka kwa bahari na kuchonga ukanda wa pwani wa dunia. Kwa njia hii Mungu aliweka mwezi kama alama ya wakati mtakatifu lakini pia akauweka ili kushawishi maji yanayofunika sayari yetu.

Jukumu la mwezi linaenea zaidi—ingawa halileti misimu, huhifadhi utulivu wao. Bila hivyo, mwelekeo wa dunia ungeyumba kwa machafuko, kufuta misimu kama tunavyoijua na kutoa joto kali. Mwezi huzuia hili kutokea kwa sababu unaleta utulivu wa usawa wa dunia. Kwa hekima Yake, Mungu aliuteua mwezi kuwa mlinzi wa usawa, kuhakikisha maisha duniani yanaweza kustawi. Zaidi ya hayo, tamaduni nyingi za kale zilitumia mwezi kama msingi wa kalenda zao. Mzunguko wake ulitoa mdundo wa asili wa kupima miezi, kutangaza mwanzo mpya, na kupanga matukio muhimu. Kwa Kiebrania, neno ḥōdeš linalotumiwa kwa mwezi linatokana na upya wa mwezi na hutumiwa katika wakati wa sikukuu za Mungu. Iwe Pasaka, Sikukuu ya Tarumbeta, Vibanda au moedim nyingine yoyote (wakati uliowekwa), zote zilisawazishwa na mwili huu wa mbinguni. Iliashiria majira yaliyowekwa na Mungu na kuwakumbusha watu wake kwamba historia ingefunuliwa kulingana na ratiba Yake ya kimungu.

Kwa pamoja, jua na mwezi hufunua saa ya wakati wa Mungu juu ya uumbaji wake. Jua hutoa mfumo wa wakati wa mstari, kuashiria siku na miaka. Mwezi, kwa kulinganisha, ulichaguliwa kuashiria moedim yake kupitia kuongezeka kwake kwa uaminifu na kupungua. Haikuwa chanzo cha nuru, lakini mwanga ulioakisiwa wa jua. Jukumu lake lilikuwa kutawala mawimbi, kulinda misimu, na kuashiria nyakati Zake zilizowekwa, kuwakumbusha watu Wake mtiririko wa historia ungefuata mpango Wake mkuu wa Uumbaji.

Kwa njia hii, “taa katika eneo la angani” sio za nasibu—ni saa na kalenda iliyoundwa kwa uangalifu, inayoonyesha utaratibu wa Mungu na Kusudi la Milele. Jua ni mlinzi wa siku na miaka, lakini mwezi ni mdhibiti wa Mungu duniani na alama ya majira.

Sambamba kati ya mwezi na bibi arusi

Ingawa magavana na wasimamizi wa Mungu juu ya dunia wanaweza kuwa wa kuvutia, wana mengi ya kufunua. Kile tunachokiona kwenye jua na mwezi ni zaidi ya kosmolojia—zinaelekeza kwenye fumbo takatifu.

“Ni nani huyu anayetazama chini kama alfajiri, mrembo kama mwezi, mkali kama jua, wa kushangaza kama jeshi lenye mabango?” Wimbo wa Nyimbo 6:10 ESV

Katika taswira nzuri ya kimapenzi ya upendo iliyoonyeshwa katika Wimbo wa Nyimbo, tunapata katika sura ya sita taswira ya kushangaza ya bibi arusi shujaa, ambaye uzuri wake unalinganishwa na mwezi na mwangaza wa jua. Sambamba hapa ni muhimu. Biblia inafunua ufahamu wa kina juu ya asili ya Bibi Arusi. Kama vile mwezi unavyoonyesha nuru ya jua, vivyo hivyo utukufu wa Bibi arusi sio wake mwenyewe lakini unatoka kabisa kwa Kristo. Walakini utukufu huu ni zaidi ya kutafakari, ni uwezo wa “kutawala“. Kwa njia hii, Bibi arusi anaakisi utukufu wa Bwana na kubeba vazi la serikali katika kuandaa mataifa kwa ajili ya kurudi kwake. Isaya anaongeza safu ya ajabu kwenye picha hii:

“Zaidi ya hayo nuru ya mwezi itakuwa kama nuru ya jua, Na mwangaza wa jua utakuwa mara saba, Kama nuru ya siku saba, Siku ambayo BWANA atafunga michubuko ya watu wake Na kuponya kiharusi cha jeraha lao.” Isaya 30:26 NKJV

Hapa, kuongezeka kwa mwangaza wa mwezi, kunaashiria mabadiliko ya Bibi arusi Siku ya Bwana inapokaribia. Ulinganisho wa jua na Bwana harusi sio wa kipekee kwa Isaya. Zaburi ya 19 inatangaza:

“(1) Kwa mkuu wa kwaya. Zaburi ya Daudi. Mbingu hutangaza utukufu wa Mungu, na mbingu juu hutangaza kazi ya mikono yake. (2) Siku hadi mchana humwaga hotuba, na usiku hadi usiku hufunua maarifa. (3) Hakuna hotuba, wala hakuna maneno, ambayo sauti yake haisikiki. (4) Sauti zao huenea duniani kote, na maneno yao hadi mwisho wa ulimwengu. Ndani yao ameweka hema kwa ajili ya jua, (5) ambayo hutoka kama bwana harusi akitoka chumbani kwake, na, kama mtu mwenye nguvu, huendesha mwendo wake kwa furaha. (6) Kuchomoza kwake ni kutoka mwisho wa mbingu, na mzunguko wake hadi mwisho wao, na hakuna kitu kilichofichwa kutokana na joto lake.” Zaburi 19: 1-6 ESV

Mawimbi hutoa kielelezo wazi ili kutusaidia kuelewa umuhimu wa kinabii wa fumbo hili la ulimwengu. Jua na mwezi zinapolingana na dunia, mvuto wao wa pamoja huwa na ushawishi mkubwa zaidi juu ya bahari na bahari—maji huongezeka zaidi kuliko wakati mwingine wowote. Lakini mwezi unapotoka nje ya usawazishaji, mawimbi ni dhaifu. Vivyo hivyo, Bibi arusi lazima ajielekeze kwa Bwana harusi wake na ratiba yake.

Akiwa amewekwa kando ya mhimili Wake wa milele, anakuwa njia ambayo mamlaka Yake yatapita duniani.

Lakini hata ikiwa imepangwa kwa sehemu na mhimili wa mstari-kabla ya kujishughulisha na ufalme sasa-athari yake imepungua. Kama tulivyoona hapo awali, majaribio ya kuendeleza Ufalme wa Mungu nje ya mlolongo au itifaki Zake huenda zaidi ya yale yaliyoandikwa, na husababisha makosa kama milenia ya juu.

Ili Bibi arusi atimize agizo lake la kinabii na kiserikali, lazima abadilike kutoka kwa ratiba ya walezi wake na “falme zote za ulimwengu huu na utukufu wao”[18] hadi mhimili wa milele wa Bwana harusi wake. Matendo yake lazima yafuate itifaki na mlolongo wa Ufalme Wake. Mpangilio sahihi ni tofauti kati ya wimbi ambalo linaongezeka kwa nguvu katika mataifa, kutoka kwa lile ambalo linazunguka kwa unyonge ufukweni.

Anapowekwa vizuri, Bibi arusi anaweza kudhibiti kupungua na mtiririko wa mawimbi ya kiroho duniani. Kwa njia hii anahudumu kama Mtunza Wakati aliyeteuliwa na Mbinguni, akiandaa mataifa kwa ajili ya kurudi kwa Yesu Kristo.

Tunaweza kufupisha kwa kanuni zifuatazo:

Bibi arusi ni Mtunza Saa wa Mbinguni anayesimamia nyakati na majira ya dunia.
Bibi arusi hubeba vazi la kuandaa mataifa kwa ajili ya kurudi kwa Kristo, si kwa kuchukua “falme za ulimwengu huu na utukufu wao” sasa, lakini kufuata itifaki na wakati wa Mbinguni.
Ni wakati tu Bibi arusi amepangwa vizuri na mhimili wa milele ndipo anaweza kutafakari kikamilifu utukufu wa Bwana arusi na kuachilia mamlaka Yake ya kiserikali duniani.

Kufichua Mpango Mkuu wa Shetani

“Atasema maneno ya kujivunia dhidi ya Aliye Juu, Atawatesa watakatifu wa Aliye Juu, Na atakusudia kubadilisha nyakati na sheria. Ndipo watakatifu watakabidhiwa mkononi mwake kwa wakati na nyakati na nusu ya wakati.” Danieli 7:25 NKJV (yangu ya ujasiri)

Maono ya Danieli yanatoa moja ya madirisha ya kinabii yaliyo wazi zaidi katika mwisho wa enzi. Maneno yake yanasalia kuwa sauti yenye mamlaka na umuhimu unaoongezeka tunapokaribia kurudi kwa utukufu wa Bwana. Mstari huu unatoa ufahamu wa kutatanisha juu ya mpango wa Shetani: “atakusudia kubadilisha nyakati na sheria.” Zaidi ya mila ya kibinadamu au sheria, ni shambulio dhidi ya agizo la Mbinguni. Ikiwa Bibi arusi ni Mtunza Wakati wa Mbinguni, aliyekabidhiwa kudhibiti majira duniani, inafuata kwamba anakuwa kitovu cha umakini na uasi wa Shetani. Ikiwa nyakati na sheria zitabadilishwa, basi Mtunza Saa lazima adanganywe au kuhamishwa.

Mbinu hiyo ni ya hila: mshawishi Bibi arusi mbali na utaratibu wa Mbinguni na umfunge kwenye njia ya mstari wa maendeleo ya kidunia badala yake. Kwa sababu ikiwa adui anaweza kuvuruga Mtunza Wakati, anaweza kuzuia agizo lake la kudhibiti kupungua na mtiririko wa utawala wa Kristo duniani.

Hiki ndicho kiini cha majaribu ya Ufalme Sasa —kutafuta utawala mapema, kuhamishwa kutoka kwa itifaki za Mbinguni. Katika sura iliyotangulia, tulijifunza sababu nyingi kwa nini Ufalme bado hauwezi kukamilika duniani. Hata hivyo, Bibi arusi atajaribiwa kwa njia sawa na Bwana harusi wake. Na tunajua kutoka kwa masimulizi ya Injili, jaribu moja ambalo Yesu alishinda lilikuwa ofa ya “falme zote za ulimwengu na utukufu wao”[19]. Kile Shetani alishindwa kufikia na Bwana harusi sasa anajaribu na Bibi Arusi. Hata hivyo, Yesu alipokataa ofa ya Shetani, mbali na kumzuia mjaribu, aliiga njia ya Bibi Yake kufuata. Alishikilia kanuni, itifaki na wakati ambao Ufalme wa Mbinguni ungekuja juu ya dunia, lakini wakati wa kukamilika haukuwa wakati huo, na kwa njia ile ile, sio sasa pia. Yesu aliweka mfano kwa Bibi Wake Harusi—mamlaka yake hayangekuja kwa kukubali taji ya kidunia, lakini katika kukataa kwao, kuendelea na Bwana harusi wake.

Shetani anajua kanuni ya upatanishi na upendeleo wa kushangaza uliokabidhiwa kwa Bibi Arusi. Inaeleza kwa nini anatafuta kumtia unajisi kwa maono mengine, kumtongoza kwa faida ya muda—kuuza tumaini lake la kile kitakachokuja kwa utukufu dhahiri wa kile kinachoweza kuwa sasa. Adui anapanga njama ya kukataa ushawishi wake na kuingilia kati “nyakati na sheria” zilizowekwa na Baba. Kwa kuelewa hili, tunasaidia kufichua mkakati wa Shetani na kugombea nafasi sahihi ya Bibi Arusi—kutembea pamoja na Bwana Arusi wake, aliyepangwa na mhimili Wake wa milele, kudhibiti kupungua na mtiririko wa utawala usio wa kawaida juu ya mataifa bila kizuizi. Nafasi yake iliyoteuliwa kama Mtunza Wakati wa Mbinguni lazima ilindwe, na kumwezesha kutimiza agizo lake la kinabii katika kuandaa mataifa kwa ajili ya kurudi kwa Mfalme wake. Ingawa Shetani “anakusudia kubadilisha nyakati na sheria”, Bibi arusi aliyeungana na Bwana harusi wake atashikilia mvutano wamhimili wa milele, akikataa faida za muda kwa ahadi ya kitu kikubwa zaidi, hadi Siku ya kuonekana kwake.

Tunaweza kufupisha kwa kanuni ifuatayo:

Mkakati wa Shetani ni kuhamishwa—Nia yake ya “kubadilisha nyakati na sheria” inalenga Mtunza Wakati wa Mbinguni. Kwa kumshawishi Bibi arusi kubadilishana mpangilio wa milele kwa maendeleo ya kidunia, anatafuta kupunguza mamlaka yake na kuzuia mtiririko wa ratiba ya Baba na mamlaka ya Kristo duniani.

Kutawala kutoka kwa Baraza la Mbinguni Sio Milima ya Jamii

“(6) Kwa hiyo walipokusanyika pamoja, wakamwuliza, “Bwana, utaurejesha ufalme kwa Israeli wakati huu?” (7) Akawaambia, “Si juu yenu kujua nyakati au majira ambayo Baba ameweka kwa mamlaka yake mwenyewe. (8) Lakini mtapokea nguvu Roho Mtakatifu atakapokuja juu yenu, nanyi mtakuwa mashahidi wangu katika Yerusalemu na katika Yudea yote na Samaria, na hata mwisho wa dunia.” Matendo ya Mitume 1: 6-8 ESV

Baada ya ufufuo wa Yesu na uthibitisho usiopingika Alikuwa kwa kweli Masihi aliyeahidiwa—Yule ambaye angeketi kwenye kiti cha enzi cha Daudi na kutawala milele[20]—je, inashangaza kwamba wanafunzi walitarajia kwamba sasa ulikuwa wakati wa kurejesha Ufalme? Hakika ushindi wake juu ya Roma, juu ya ufisadi wa kidini, hata kifo chenyewe kiliashiria uzinduzi wa Ufalme wa Kimasihi uliosubiriwa kwa muda mrefu. Walakini angalia: wanafunzi hawakumkaribia Yesu na tamko la utimilifu wa kinabii, lakini kwa swali la wakati. Labda miaka mitatu na nusu ya ufuasi ilikuwa imewafundisha tahadhari dhidi ya kujikuza. Au labda baada ya siku arobaini za Kristo aliyefufuka kuzungumza nao juu ya Ufalme wa Mungu[21], bado walitamani kusikia uthibitisho wa urejesho wa Israeli. Kujizuia kwao kulitoa nafasi kwa swali linalowaka: “Bwana, je, wakati huu utarejesha ufalme kwa Israeli?”

Hapa kuna ukweli ambao lazima tukubali: mvutano kati ya ahadi na wakati-mvutano ambao bado unadumu leo. Ikiwa sio sasa, basi lini? Ni lini Ufalme utarejeshwa kwa Israeli? Ni swali halali na lenye msingi wa kibiblia, lakini jibu la Yesu bado linasimama: “Baba ameweka nyakati hizo kwa mamlaka yake mwenyewe.” Badala ya kukidhi udadisi wao, Aliwaelekeza upya kwa mamlaka yao kwa enzi ya sasa—epuka uvumi na matarajio ya mapema, badala yake kutoa ushuhuda wa Ufalme ambao bado unakuja, Ufalme ambao unangojea kurudi kwa Mfalme wake.

Kuwa mashahidi Wake kunamaanisha kuwa chumvi na nuru ulimwenguni[22], lakini haimaanishi kujaribu kurejesha Ufalme Wake kabla ya wakati uliowekwa.

Falme za ulimwengu huu ni za muda sio za milele; zipo katika wakati wa mpangilio na hufuata mwelekeo wa matukio yanayojitokeza. Kujishughulisha na “utukufu” wao ni kufungwa kwenye mhimili wao wa mstari. Na ikiwa Bibi arusi anatafuta ufalme kwenye ndege hii ya muda, ana hatari ya kuanguka nje ya usawa na nyakati zilizowekwa na Baba. Uteuzi wake wa Mtunza Wakati ungeathiriwa na hangeweza kudhibiti kupungua na mtiririko wa utawala wa kiroho duniani. Anaweza kufikiria anafanya kazi chini ya baraka za Mbinguni, lakini kwa kweli yuko nje ya usawazishaji na bila kibali. Yesu alipotangaza, “Ufalme wangu si wa ulimwengu huu”[23], Alifunua dichotomy kubwa kati ya vikoa hivi viwili.

Hapa ndipo kanuni ya awali inastahili kurudiwa: Kanisa lisilo na Utambulisho wake wa Harusi litavutiwa na matarajio ya Ufalme Sasa yanayoendeshwa na tamaa ya kitume na kufuata kinabii. Kanisa kama hilo linaonekana kuweka historia lakini lina hatari ya kunaswa ndani ya mizunguko yake isiyo na mwisho. Ingawa wakati unasonga mbele, mifumo yake hurudia. Milki huinuka na kushuka, vita vinajirudia, na itikadi hurejelewa chini ya majina mapya. Masomo yetu ya mapema ya amillennialism na postmillennialism yalifunua tabia hii – kwa upande mmoja wanaonekana kuwa wa maendeleo, wakati kwa upande mwingine, kuweka upya. Walakini hakuna urekebishaji wa Maandiko au njia mbadala ya milenia inayoweza kubadilisha (au kuboresha) tumaini la kanisa la kwanza, ambalo lilitarajia kurudi kwa Mfalme na utawala wake wa milenia. Kubaki imefungwa kwenye mhimili wa mstari ni kuzunguka mlima huo mara kwa mara.

Lakini Bibi Arusi, kama Bwana harusi wake, si wa ulimwengu huu. Yeye ni wa kupita maumbile, wa milele. Kutoka kwa mwinuko wake nje ya wakati na nafasi, amekabidhiwa mdundo tofauti, akitoa duniani kupungua na mtiririko wa utawala wa kimungu.

Maagizo ya Paulo kwa Timotheo—“Hakuna mtu anayejiingiza katika vita anayejiingiza na mambo ya maisha haya”[24]—ni muhimu sana hapa. Uanafunzi wa Bibi arusi sio katika kusimamia mambo ya kidunia bali katika kusimamia utawala wa mbinguni. Hakuna bidii katika biashara ya kibinadamu itakayopata nafasi yake ya kutawala na Kristo. Hata hivyo hamu yake ya bidii au sababu nzuri, juhudi zake zinapotoshwa bila itifaki za Mbinguni. Kila ufalme unaungwa mkono na sheria zake, na Ufalme wa Mungu sio ubaguzi. Nia njema inashindwa ikiwa inapita utaratibu wa kimungu. Ukomavu wa harusi huleta hekima; na ni hekima iliyounganishwa na ufunuo ambayo inamwezesha kutambua, kuweka kipaumbele, na kusimamia kwa uaminifu mamlaka yake ya Harusi na upako, kutumia mamlaka ya kiroho na utawala mahali pao pazuri.

Uharaka wa saa, kwa hivyo, sio kwa Bibi arusi kuendeleza Ufalme duniani kwa hiari yake mwenyewe, lakini kuketi katika mahakama za Mbinguni. Ni hapa uwepo wake unahitajika; hapa sauti yake imeitwa kutoa idhini kwa amri kutoka kwa Kiti cha Enzi. Ushirikiano na Bwana hauanzii kwenye uwanja wa vita lakini katika chumba cha baraza—ushindi duniani unapatikana kwanza kwa maamuzi ya Mbinguni.

Bibi arusi anapotembelea mahali hapa patakatifu zaidi, akijitumbukiza katika Neno na kupatana na sauti ya Bwana harusi, atagundua mpango wa serikali ambao tayari unasimamia kila shughuli na kampeni nzuri ya kijeshi iliyoandikwa na Divine omniknow.

Kama vile mwezi hauna nuru yake mwenyewe, Bibi arusi hana mamlaka ya kuunda mawazo yake mwenyewe au kubashiri mikakati mingine. Badala yake, jukumu lake ni kutoa idhini kwa amri za Kimungu wakati mpango wa vita unaendelea.

Tunapata muhtasari wa ushirikiano huu katika mistari ifuatayo:

“(1) Kisha nikaona ishara nyingine mbinguni, kubwa na ya kushangaza, malaika saba wakiwa na mapigo saba, ambayo ni ya mwisho, kwa maana ghadhabu ya Mungu imekwisha kwao. (2) Na nikaona kile kilichoonekana kama bahari ya glasi iliyochanganywa na moto– na pia wale waliokuwa wamemshinda yule mnyama na sanamu yake na idadi ya jina lake, wakiwa wamesimama kando ya bahari ya glasi wakiwa na vinubi vya Mungu mikononi mwao. (3) Nao wakaimba wimbo wa Musa, mtumishi wa Mungu, na wimbo wa Mwanakondoo, wakisema, “Kazi zako ni makubwa na ya kushangaza, Ee Bwana Mungu Mwenyezi! Njia zako ni za haki na za kweli, Ee Mfalme wa mataifa! (4) Ni nani asiyeogopa, Ee Bwana, na kutukuza jina lako? Kwa maana wewe peke yako ni mtakatifu. Mataifa yote yatakuja na kukuabudu, kwa maana matendo yako ya haki yamefunuliwa.”” Ufunuo 15: 1-4 ESV

Angalia hapa umati uliosimama kando ya bahari ya glasi ukitoa idhini yao wakati haki inatendeka juu ya dunia. Angalia jinsi wanavyokubaliana na kushikilia haki ya Mfalme wa mataifa, wakithibitisha njia Zake ni za haki na za kweli. Tunapata itifaki hii ya Ufalme baadaye:

“(1) Baada ya hayo nikasikia kile kilichoonekana kuwa sauti kubwa ya umati mkubwa wa watu mbinguni, wakipiga kelele, “Haleluya! Wokovu na utukufu na nguvu ni za Mungu wetu, (2) kwa maana hukumu zake ni za kweli na za haki; kwa maana amemhukumu yule kahaba mkuu aliyeiharibu dunia kwa uasherati wake, na amelipiza kisasi juu yake damu ya watumishi wake.” (3) Kwa mara nyingine tena wakapaza sauti, “Haleluya! Moshi kutoka kwake hupanda milele na milele.”” Ufunuo 19: 1-3 ESV

Hii ndio sababu Bibi arusi ambaye amezeeka ni fursa ya mabadiliko ya dhana. Walinzi ni wa muda na wamepewa msimu, lakini wakati Bibi arusi anabaki chini ya kifuniko na ushawishi wao, sauti yake sio yake mwenyewe. Lakini sasa ni umri, lazima azungumze kwa sauti yake mwenyewe inayotiririka kutoka kwa utambulisho wa Harusi na urafiki. Ni sauti ambayo Mbingu inasubiri kusikia. Kwa maana yeye ndiye aliyekabidhiwa kuwakilisha mataifa. Kwa nini? Kwa sababu Bwana aliwapa wanadamu utawala juu ya dunia, akiidhinisha utawala wake. Lakini akikomaa, Bibi arusi angechukua kikamilifu haki hii ya kisheria ya kuwakilisha ardhi ambayo amepandwa. Ni urithi wake, haki yake ya kuzaliwa. Walinzi wamekuwa wapangaji tu kwenye ardhi aliyopewa sasa. Hawajawahi kushirikiana na ardhi kwa njia anayoweza, kamwe hawawezi kufungua hazina yake au akiba kwa njia anayoweza.

Kwa hivyo wakati Bibi arusi anasimama katika mahakama za Mbinguni, sauti yake ina mamlaka kwa sababu anaonyesha utukufu wa Mfalme na anawakilisha mataifa ya dunia anayoishi. Sauti yake ina uzito wa kisheria kwa sababu anajumuisha utukufu wa Mfalme na anachukua jukumu la ulinzi duniani.

Shahidi kwa Mataifa Yote

“(3) Alipokuwa ameketi kwenye Mlima wa Mizeituni, wanafunzi walimwendea faragha, wakisema, Tuambie, mambo haya yatatokea lini? Na ni nini ishara ya kuja kwako, na mwisho wa nyakati ?” (4) Yesu akajibu, akawaambia, “Jihadharini mtu yeyote asiwadanganye. (5) “Kwa maana wengi watakuja kwa jina langu, wakisema, ‘Mimi ndimi Kristo,’ na watawadanganya wengi. (6) “Nanyi mtasikia juu ya vita na uvumi wa vita. Angalia kwamba huna wasiwasi; kwa maana [mambo haya yote] lazima yatimie, lakini mwisho bado haujafika. (7) “Kwa maana taifa litainuka dhidi ya taifa, na ufalme dhidi ya ufalme. Na kutakuwa na njaa, tauni, na matetemeko ya ardhi katika sehemu mbalimbali. (8) “Haya yote [ni] mwanzo wa huzuni. (9) “Ndipo watawakabidhi kwa dhiki na kuwaua, nanyi mtachukiwa na mataifa yote kwa ajili ya jina langu. (10) “Na ndipo wengi watachukiana, watasalitiana, na watachukiana. (11) “Ndipo manabii wengi wa uongo watainuka na kuwadanganya wengi. (12) “Na kwa sababu uasi utaongezeka, upendo wa wengi utapoa. (13) “Lakini yeye atakayevumilia hadi mwisho ataokolewa. (14) “Na injili hii ya ufalme itahubiriwa ulimwenguni kote kuwa ushuhuda kwa mataifa yote, ndipo mwisho utakuja.” – Mathayo 24: 3-14 NKJV (Yangu ya ujasiri)

Kama vile idhini ya Bibi arusi katika mahakama ya Mbinguni hubeba uzito wa kisheria, vivyo hivyo ushuhuda wake duniani. Mamlaka yake yanaenea zaidi ya makubaliano na amri kutoka kwa Kiti cha Enzi hadi kutoa ushuhuda juu yao mbele ya mataifa.

Hii ndiyo sababu Yesu, katika kujibu swali la wanafunzi wake kuhusu mwisho wa enzi, aliunda mahubiri ya injili ya Ufalme kama ushuhuda badala ya ushindi—ushuhuda wa kisheria mbele ya watu wote na mamlaka katika maandalizi ya kurudi Kwake. Kwa njia hii, kuhubiri “injili ya Ufalme” ni zaidi ya uinjilisti kufikia ulimwengu unaoumiza kupitia upendo wa Yesu Kristo. Muktadha hapa sio wokovu tu bali uvumilivu kupitia shida, kukamilika kwa uaminifu kwa agizo la Mtunza Wakati wa Harusi-kubaki sawa na mhimili wa milele wa Bwana na kukataa udanganyifu wa manabii wa uongo au masihi bandia. Bibi arusi kamwe hachukui nafasi ya Bwana bali huandaa njia ya kuja kwake.

Na “shahidi” sio neno la kawaida. Inabeba uzito wa kisheria. Kushuhudia ni kutoa ushahidi, kutoa ushahidi. Iwe inathibitisha ukweli katika mahakama za Mbinguni au kuitangaza miongoni mwa mataifa, tangazo hili la “Injili ya Ufalme” linafanya kazi kama kitendo cha kimahakama: ushuhuda ulioingizwa katika rekodi ya mahakama, ukitangaza kwa kila taifa Mfalme halali anakuja. Hii ndiyo sababu Yesu alisema injili lazima ihubiriwe “kama shahidi” kabla ya mwisho kuja. Lugha inathibitisha hilo. Neno “kuhubiriwa” (kēryssō, G2784) linamaanisha kutangaza kama mtangazaji, kwa utaratibu, mvuto, na mamlaka ambayo yanahitaji majibu. Vivyo hivyo, neno “shahidi” (shahidi, G3142) limetolewa moja kwa moja kutoka kwenye chumba cha mahakama, ikimaanisha ushuhuda kwa maana ya kisheria. Kwa pamoja maneno haya yanaunda picha wazi: kabla ya Mfalme kuonekana, bibi arusi wake lazima atangaze Ufalme wake, akihakikisha kila taifa limesikia na rekodi inasimama kamili.

Itifaki hizi za Ufalme zimefumwa katika Maandiko yote. Fikiria maelezo haya ya wakati Yesu anarudi katika utukufu:

“Sasa nikaona mbingu ikiwa imefunguliwa, na tazama, farasi mweupe. Na yeye aliyeketi juu yake aliitwa Mwaminifu na Kweli, na kwa haki anahukumu na kupigana” Ufunuo 19:11 NKJV.

Katika kurudi huku kwa ushindi, Yesu, “Mfalme wa Wafalme na Bwana wa Mabwana”[25], anaingia katika ulimwengu unaoonekana kama Mpanda farasi mshindi, akiongoza majeshi ya mbinguni kuwapindua maadui zake wakati wa Har-Magedoni. Angalia sababu na athari kazini hapa. Ushindi kwenye uwanja wa vita tayari umepatikana na hukumu katika chumba cha mahakama. Vita hivi sio vinavyochochewa na chuki au unyakuzi wa ardhi wa kijiografia, ni utekelezaji wa mahakama wa Mungu mwadilifu na Kristo wake, kutekeleza hukumu ambazo tayari zimeamriwa.

Uwanja wa vita unafuata chumba cha mahakama; lakini ushindi tayari umepatikana kwa sababu itifaki za Ufalme za haki na haki zote zimezingatiwa.

Bibi arusi amejitayarisha

Hata gauni la Harusi hubeba muktadha huu wa kisheria. Mavazi yake ya “kitani nzuri” yanaelezewa kama “matendo ya haki ya watakatifu”[26]. Neno linalotumiwa hapa kwa mwenye haki ni dikaiōma (G1345), neno la kisheria linaloashiria kitu kilichowekwa na kuamriwa na sheria—kama katika uamuzi wa mahakama au hukumu. Kwa maneno mengine, vazi lake halijatengenezwa kutoka kwa matendo mema lakini kutoka kwa matendo na ushuhuda unaoshikiliwa katika mahakama za mbinguni. Kila uzi hubeba mamlaka ya amri ya kisheria, na kila mshono rekodi ya ushuhuda mwaminifu. Matendo mema na nia ya heshima haitoshi kumvika Bibi Arusi. Ni sauti yake ambayo lazima izungumze—ushahidi kwamba haki imetolewa kwa sababu ibada za Ufalme zimekumbatiwa na kuishi.

Hii inafanana na wakati Yoshua kuhani mkuu aliposimama mbele ya Malaika wa Bwana akiwa amevaa mavazi machafu, na Shetani akamshtaki. Hata hivyo Bwana alimkemea mshtaki na kuamuru Yoshua avakwe nguo tajiri na kilemba safi[27]. Ubadilishanaji huo ulikuwa wa kisheria—kurejeshwa kwa ofisi yake na mamlaka katika mahakama za Mbinguni[28]. Vivyo hivyo kitani kizuri cha Bibi arusi kinashuhudia ameshinda mashtaka katika kuhesabiwa haki na heshima “kwa damu ya Mwanakondoo na neno la ushuhuda wake”. [29]

Mavazi yake ni uthibitisho wa hatua ya mahakama ya Mbinguni kwa niaba yake, ishara ya kinabii ambayo ametayarishwa kwa ajili ya Bwana harusi wake—si tu kwa sababu ya kile Yesu alimtimiza Msalabani, lakini kwa sababu amekubali utambulisho wake wa Bibi harusi na mamlaka.

Kwa hivyo wakati Maandiko yanatangaza “Bibi arusi amejitayarisha”, inazidi matendo mema yaliyokusanywa, na inaonyesha mpangilio wake wa kimahakama na Mbingu, aliyevaa kama Mtunza Wakati wake duniani. Utayari wake ni mkao wa utawala. Kuvaa ni kuashiria kalenda ya Bwana. Kitendo cha kuvaa ni cha kinabii na kinaashiria apocalypse (kufunuliwa) kwa Yesu Kristo kuandaa mataifa kwa ajili ya kukamilika kwa Ufalme Wake. Siku hiyo, mhimili wa mstari na wa milele hatimaye utaungana kwa maelewano kamili bila ugomvi. Na kusimamia mambo halisi yote mawili—yanayoonekana na yasiyoonekana—atakuwa Bwana arusi na Bibi Yake, kama jua na mwezi kwa pamoja, katika utukufu, katika Umoja.

Selah

Kanuni

Kanisa lisilo na Utambulisho wake wa Harusi litavutiwa na matarajio ya Ufalme Sasa yanayoendeshwa na tamaa ya kitume na utiifu wa kinabii.
Akiwa amewekwa kando ya mhimili wa milele, Bibi arusi anakuwa njia ambayo mamlaka ya Mungu yatapita duniani.
Bibi arusi ni Mtunza Wakati wa Mbinguni, akiandaa mataifa kwa ajili ya kurudi kwa Yesu Kristo.
Mkakati wa Shetani ni kuhama. Nia yake ya “kubadilisha nyakati na sheria” inalenga Mtunza Saa wa Mbinguni. Kwa kumshawishi Bibi arusi kubadilishana mpangilio wa milele kwa maendeleo ya kidunia, anatafuta kuzuia agizo lake la kudhibiti kupungua na mtiririko wa utawala wa Kristo duniani.
Sauti ya Bibi arusi ina uzito wa kisheria kwa sababu anajumuisha utukufu wa Mfalme na anachukua jukumu la ulezi duniani.

Maandiko

“Atasema maneno ya kujivunia dhidi ya Aliye Juu, Atawatesa watakatifu wa Aliye Juu, Na atakusudia kubadilisha nyakati na sheria. Ndipo watakatifu watakabidhiwa mkononi mwake kwa wakati na nyakati na nusu ya wakati.” Danieli 7:25 NKJV

“Asema Bwana wa majeshi hivi: Ikiwa mtatembea katika njia zangu, Na mkishika amri yangu, basi mtahukumu nyumba yangu, Na vivyo hivyo mtasimamia mahakama zangu; Nitakupa mahali pa kutembea Miongoni mwa hawa wanaosimama hapa.” Zekaria 3: 7 NKJV

“(7) Tufurahi na kufurahi na kumpa utukufu, kwa maana harusi ya Mwanakondoo imefika, na mkewe amejitayarisha.” (8) Na alipewa kuvikwa kitani nzuri, safi na angavu, kwa maana kitani laini ni matendo ya haki ya watakatifu.” Ufunuo 19: 7,8 NKJV

Nukuu

“Bwana arusi anachelewesha kuja kwake ili Bibi arusi ajifunze kumtamani kwa undani zaidi.”

-Bernard wa Clairvaux, Mahubiri juu ya Wimbo wa Nyimbo (ufafanuzi)

“Kwa maana kufikia kuridhika kwa yote, tamani kuridhika kwa chochote.
Ili kumiliki yote, kutamani kumiliki chochote.”

-Mtakatifu Yohana wa Msalaba, Kupanda kwa Mlima Karmeli

“Nafsi lazima iondolewe vitu vyote vilivyoumbwa na matendo yake mwenyewe, ili iweze kupokea muungano wa kimungu.”

-Mtakatifu Yohana wa Msalaba. Kupanda kwa Mlima Karmeli (ufafanuzi)

“Bwana atakaporudi, atarudisha vitu vyote kwake, na Kanisa litawasilishwa kwake kwa utukufu, likiwa limetayarishwa mapema na Roho.”

–Irenaeus wa Lyons, Dhidi ya Uzushi, Kitabu cha V (ufafanuzi)

“Kanisa sasa limechumbiwa; kisha ataolewa. Sasa anatayarishwa; kisha atatukuzwa.”

-Augustine wa Hippo, Mji wa Mungu (ufafanuzi)

“Mdanganyifu hutafuta kubadilisha majira yaliyowekwa, ili watu wasahau ujio wa kweli wa Bwana na kuweka tumaini lao katika ufalme mwingine.”

-Hippolytus wa Roma, Juu ya Kristo na Mpinga Kristo (ufafanuzi)

“Bwana hatafuti wale wanaoweza kumfanyia kazi, bali wale wanaoweza kumngojea.” -Mlinzi Nee, Mshindi

Sitisha kwa kutafakari

Utayari wangu ungekuwaje ikiwa ungepimwa kwa upendo badala ya shughuli?
Je, ninajali zaidi maendeleo na matokeo, au uaminifu na urafiki?
Ninawezaje kutambua nyakati ninazoishi—kwa ishara na harakati za nje, au ushuhuda wa ndani wa Roho kumvuta Bibi arusi kuelekea utayari?
Ni nini kinachonisaidia kubaki nimejikita katika mdundo wa milele wa Mungu badala ya kuendeshwa kwenye mhimili wa mstari?

“Kwa hiyo twende kwake nje ya kambi na kubeba aibu aliyovumilia. Kwa maana hapa hatuna mji wa kudumu, lakini tunatafuta mji ujao.” Waebrania 13: 13-14 ESV

[1] Mwanzo 1:26

[2] 2 Wakorintho 5:17

[3] Yohana 1:12,13

[4] Ufunuo 19:7; 21:9

[5] Waefeso 4:13

[6] 2 Wakorintho 3:18

[7] Yohana 17: 20-23

[8] Waefeso 5: 31-32

[9] Neno transmogrification linatumiwa hapa sio kupendekeza mabadiliko ya kiini cha kimungu cha Kristo, lakini kuthibitisha dhana ya kudumu ya asili ya mwanadamu na Mwana wa milele. Kama Paulo anavyotangaza, Kristo Yesu, “akiwa katika asili ya Mungu … hakujifanya chochote, akichukua asili ya mtumishi, akifanywa kwa mfano wa mwanadamu” (Wafilipi 2: 6-7). Kitendo hiki hakikuwa kujificha kwa muda lakini muungano wa milele. Mtaguso wa Chalcedon (AD 451) ulilinda ukweli huu kwa kumkiri Kristo kama Mwana mmoja, “kutambuliwa katika asili mbili, bila kuchanganyikiwa, bila mabadiliko, bila mgawanyiko, bila kujitenga.” Yaani, Umwilisho ni muungano wa milele wa Mungu na mwanadamu katika nafsi ya Yesu Kristo—kuna Mtu Mbinguni, na Yesu huyu huyo atarudi katika utukufu.

[10] 1 Timotheo 2: 5

[11] Matendo ya Mitume 1:11

[12] Waebrania 13: 8

[13] Mwanzo 1: 3

[14] Katika fizikia, nuru ni muhimu kwa jinsi tunavyoelewa nafasi na wakati. Nadharia ya Einstein ya uhusiano inaonyesha kuwa kasi ya nuru ni ya kila wakati kwa waangalizi wote, ambayo inaunganisha nafasi na wakati katika mwendelezo mmoja wa “spacetime”. Kwa maneno mengine, mwanga huweka rhythm ya ulimwengu: bila hiyo, dhana za wakati, umbali, na mpangilio wa matukio hupoteza maana. Kama mwanafizikia John Archibald Wheeler alivyosema: “Wakati ndio saa hupima. Na nuru ni saa ya ulimwengu.”

[15] Zaburi 104:19

[16] Neno “spring” linatokana na neno la Kiingereza cha Kale “springan,” linalomaanisha kuinuka au kuongezeka

[17] Njia muhimu ya kuibua mpangilio huu ni kufikiria mtoto kwenye bembea. Ikiwa wazazi wawili wanasukuma kutoka upande mmoja—wote kutoka nyuma, au mmoja kutoka nyuma na mmoja mbele—swing husogea vizuri na kufikia safu yake ya juu zaidi. Hii ni kama mwezi na jua kwa mpangilio, ikichanganya nguvu zao za uvutano ili kuunda mawimbi ya majira ya kuchipua. Lakini ikiwa mzazi mmoja anasukuma kutoka upande, mwendo wa bembea unazuiliwa, kama vile wakati mwezi na jua ziko kwenye pembe za kulia na athari zao za uvutano hughairi kwa sehemu, na kutoa mawimbi mazuri.

[18] Mathayo 4: 8

[19] Mathayo 4: 8

[20] 2 Samweli 7: 12-16; Isaya 9: 6-7; Luka 1: 32-33

[21] Matendo ya Mitume 1: 3

[22] Mathayo 5: 13-16

[23] Yohana 18:36

[24] 2 Timotheo 2: 4

[25] Ufunuo 19:16

[26] “(7) “Tufurahi na kufurahi na kumpa utukufu, kwa maana harusi ya Mwanakondoo imefika, na mkewe amejitayarisha.” (8) Na alipewa kuvikwa kitani nzuri, safi na angavu, kwa maana kitani laini ni matendo ya haki ya watakatifu. (9) Kisha akaniambia, “Andika: Heri wale walioitwa kwenye karamu ya harusi ya Mwanakondoo!” ” Akaniambia, “Haya ndiyo maneno ya kweli ya Mungu.” Ufunuo 19: 7-9 NKJV

[27] “(1) Kisha akanionyesha Yoshua kuhani mkuu amesimama mbele ya Malaika wa Bwana, na Shetani amesimama mkono wake wa kuume kumpinga. (2) Bwana akamwambia Shetani, “Bwana akukemee, Shetani! BWANA, aliyemchagua Yerusalemu, akukemea! [Je] hii sio chapa iliyotolewa kutoka kwa moto?” (3) Basi Yoshua alikuwa amevaa mavazi machafu, na alikuwa amesimama mbele ya Malaika. (4) Kisha akajibu, akasema na wale waliosimama mbele yake, akisema, “Mwooe nguo chafu kutoka kwake.” Akamwambia, “Tazama, nimeuondoa uovu wako kutoka kwako, nami nitakuvaa mavazi tajiri.” (5) Nami nikasema, “Na wamvike kilemba safi kichwani mwake.” Kwa hiyo wakamvika kilemba safi kichwani, wakamvika nguo. Malaika wa Bwana akasimama karibu.” Zekaria 3: 1-5 NKJV

[28] “(6) Kisha Malaika wa Bwana akamwanya Yoshua, akisema, (7) “Asema Bwana wa majeshi: ‘Mkitembea katika njia zangu, Na mkishika amri yangu, basi mtahukumu nyumba yangu, Na vivyo hivyo mtasimamia mahakama zangu; Nitakupa mahali pa kutembea Miongoni mwa hawa wanaosimama hapa.” Zekaria 3: 6-7 NKJV

[29] Ufunuo 12:11