Utangulizi
Umuhimu wa kumjua Mungu wa Maandiko unazidi sana kujua tu maandiko juu ya Mungu. Zaidi ya mkusanyiko wa maandiko matakatifu, Neno ni mwaliko wa urafiki wa kimungu na Muumba ambaye ni wa kukusudia na wa kibinafsi katika upendo wake kwetu.
Kujihusisha na Maandiko kama habari ni kuhatarisha kukosa kusudi lake la kweli. Kwa maana ujuzi wa Mungu sio tu kwa akili lakini unakusudiwa kwa mabadiliko kamili zaidi. Kujifunza Maandiko, kwa hivyo, si zoezi la kitaaluma bali ni safari ya kiroho—ambayo hufanya upya akili, kulainisha moyo, na kuoanisha roho na mapigo ya moyo wa Mungu.
Mafarisayo wa siku za Yesu walijua Maandiko ndani na nje lakini walikosa Neno lililo hai lililosimama mbele yao[1]. Vivyo hivyo, ikiwa harakati zetu za Neno ni mdogo kwa kupaa kwa akili, tunabaki bila kubadilika. Lakini tunapokaribia Maandiko kwa njaa ya kumjua Yeye—kusikia sauti Yake, kuelewa njia Zake, na kutembea katika uwepo Wake—basi Neno linakuwa hai na linafanya kazi ndani yetu, likiunda utambulisho wetu, likiimarisha imani yetu, na kutuvuta zaidi katika upendo wa Yule aliyetuita kwanza kwa jina.
Haitoshi kusoma Maandiko kama maandishi ya kitaaluma; lazima tuiruhusu ituvute mbele ya Yule aliyeizungumza. Ikiwa mtazamo wetu juu yake umeundwa na akili, tuna hatari ya kukosa moyo wake. Lakini ikiwa tunaamua Maandiko kuwa dirisha ambalo tunaona utukufu Wake, kumfuatilia kwetu Yeye inakuwa kiini cha maisha yetu.
Kumjua Mungu ni Zawadi Yake Kuu
Zaidi ya dharura zingine zote zinazokabili hali ya kibinadamu, hakuna kubwa leo, au wakati mwingine wowote, kama kumjua Mungu. Uzoefu huu wa kumjua Yeye sio kukutana mara moja au idhini ya kiakili lakini ufanisi wa ujumbe wetu wa Kikristo—Mungu anatafuta kushirikiana na mwanadamu kwa njia ya kibinafsi ya karibu na inayobadilika kabisa.
Mzizi wa shida zetu zote sio kwamba Yeye ametuacha au hapendezwi na hali yetu, lakini badala yake bado hatujamjua vya kutosha kupunguza hofu yetu na kukaa katika Uwepo Wake wa Milele. Katika kumpoteza Mungu kwa kweli tunapoteza mtazamo wa sisi ni nani, kwa kuwa sisi sio chini ya kuumbwa kwa mfano wake. Mungu anahusiana nasi isipokuwa akili au ufahamu, lakini badala yake kwa msingi wa imani—kwamba tunachagua kuamini Yeye ndiye Yeye anasema Yeye ni.
Ubia huu wa kumjua Mungu unapaswa kuwa kiini cha juhudi na motisha zetu zote. Mungu anataka mioyo yetu, kwa sababu anataka tujue Yake.
Huu ni wito wetu wa kwanza, kumjua Mungu na kumjulisha. Kutoka mahali hapa pa kukaa, tunaweza kusikia wimbo wa mbinguni na kuoanisha kwa densi yake. Kwa kweli, katika kupumzika, tunaweza kusikia ujumbe huu mtakatifu wa urafiki ukitiririka kutoka moyoni mwake.
Ni jambo la thamani zaidi ulimwenguni kote kuamshwa na kunong’ona kwa Mungu, kutambua, kwamba katika kizazi hiki leo, Anatafuta wale ambao kama watangazaji, watakimbia na ujumbe wa Kusudi Lake la Milele. Kusudi, ambalo lilianzishwa, muda mrefu kabla ya kuzungumza gizani “Kuwe na nuru”, na muda mrefu kabla ya ukombozi kuwa muhimu, kunapatikana ndani ya kurasa za Neno Lake.
Ikiwa maarifa ya Mungu ndio lengo kuu la uwepo wetu, basi Maandiko yanakuwa njia takatifu ambayo Anajifunua kwetu. Katekisimu fupi ya Westminster inasema, “Mwisho mkuu wa mwanadamu ni kumtukuza Mungu, na kumfurahia milele.” Hii ni safari ya karibu, ya maisha yote ndani ya moyo wa Muumba wetu, badala ya harakati za mbali au zisizo za kibinafsi. Tamaa ya Mungu daima imekuwa sisi kumjua Yeye, sio tu juu yake. Ujuzi wa kweli wa Mungu unabaki nje ya hekima, nguvu, au utajiri wa mwanadamu, lakini katika uhusiano na Yule ambaye ni chanzo cha ukweli wote.
Mtunga-zaburi anaandika, “Kufunuliwa kwa maneno yako kunatoa nuru; inatoa uelewa kwa rahisi”[2]. Mwangaza huu haujahifadhiwa kwa wasomi wa kiakili lakini hutolewa kwa wote wanaomtafuta kwa mioyo iliyo wazi. CS Lewis aliwahi kusema, “Ninaamini katika Ukristo kama ninavyoamini kwamba jua limechomoza: sio tu kwa sababu ninaiona, lakini kwa sababu kwa hiyo naona kila kitu kingine.” [3] Vivyo hivyo, wakati Neno la Mungu linamfunulia Yeye kwetu, pia huwezesha kila kitu kuonekana katika nuru yake ya kweli—utambulisho wetu, kusudi letu, na hatima yetu ndani yake.
Mungu ndiye Mfunuzi wa Mwisho
Waebrania 1: 1-2 inatukumbusha kwamba Mungu amesema “nyakati nyingi na kwa njia anuwai”—kupitia manabii na hatimaye kupitia Mwanawe, Yesu Kristo, Neno alifanyika mwili[4]. Kumjua Mungu kwa kweli, basi, ni kumfuata Yeye kupitia ufunuo wake binafsi—katika Neno lililoandikwa na Neno lililo hai, Yesu Kristo. Hata hivyo, “njia mbalimbali” hizi za kujifunua kwa Mungu pia zinajumuisha uumbaji Wake. Nyota na ulimwengu hushuhudia kwa Mfunuaji wa Mafumbo ambaye anachagua kujifanya mwenyewe na Kusudi Lake la Milele kujulikana. Muda mrefu kabla ya Maandiko yaliyoandikwa, kabla ya Sheria na Manabii, kabla ya wino kugusa ngozi, mbingu zilikuwa tayari zikitangaza hadithi ya kimungu.
“Mbingu zinatangaza utukufu wa Mungu; anga hutangaza kazi ya mikono yake. Siku baada ya siku wanamwaga hotuba; usiku baada ya usiku wanafunua maarifa.” Zaburi 19: 1-2
Mazzaroth[5]—mpangilio wa kale wa makundi ya nyota—haukutolewa kwa ushirikina au urambazaji tu, bali kama ushuhuda wa mbinguni wa mpango wa ukombozi wa Mungu.
Tangu mwanzo, anga la usiku lilikuwa turubai ambayo aliandika madhumuni yake, inayoonekana kwa wote ambao walikuwa na macho ya kuona.
Wana wa Isakari, waliojulikana kwa hekima na utambuzi wao, “walielewa nyakati na kujua kile ambacho Israeli wanapaswa kufanya”[6]. Walisoma ishara za mbinguni, bila macho ya unajimu lakini ufahamu wa kinabii, wakiona mkono wa Mungu ukisonga katika siku zao. Ndivyo ilivyo hata sasa. Kila usiku ulio wazi, nyota zinaendelea kuangazia ujumbe wao, zikiingiza ulimwengu nuru na maajabu, zikinong’oneza ukweli wa kimungu kwa wale wanaotafuta ufahamu. Makundi makubwa ya nyota yanasimulia hadithi—moja ya Mkombozi aliyeahidiwa, ya Mfalme mshindi, ya Bibi arusi aliyeandaliwa kwa muungano. Simba wa Yuda (Leo), bikira anayezaa Mbegu (Virgo), na shujaa mkuu anayeponda kichwa cha nyoka (Ophiuchus[7]) wote wanazungumza juu ya ushindi wa Kristo na kilele cha historia.
Kwa kweli, nyota zinang’aa kwa ushuhuda ambao ni wa umilele, lakini zinatualika katika maajabu yao. Wakati Ibrahimu alisimama chini ya anga ile ile tunayoiona leo, Mungu aliamuru, “Angalia sasa mbinguni, na uzihesabu nyota ikiwa unaweza kuzihesabu… ndivyo wazao wako watakavyokuwa”[8]. Hata hivyo hii ilikuwa zaidi ya ahadi ya ukoo—ilikuwa ni mwaliko wa kuona kwa macho ya imani, kuelewa kwamba kama vile nyota zinavyong’aa katika maeneo yao yaliyowekwa, vivyo hivyo makusudi ya Mungu yatatimizwa.
Kwa wale wanaomtafuta, anga la usiku linakuwa maandishi matakatifu, ukumbusho sisi ni sehemu ya kitu kikubwa zaidi kuliko sisi wenyewe. Nyota haziko kimya; wao ni kwaya ya mbinguni inayotangaza historia inaelekea kilele cha kimungu—Mfalme anakuja, na Bibi arusi lazima ajitayarishe. Kama Danieli alivyotabiri, “Wale wenye hekima watang’aa kama mwangaza wa mbinguni, na wale wanaowaongoza wengi kwenye haki, kama nyota milele na milele”[9]. Wenye hekima bado wanatazama juu, wakisoma maajabu ya Mungu, wanaelewa nyakati, na kuandaa ulimwengu kwa ajili ya kurudi kwa Mfalme Bwana Arusi.
Mungu Anazungumza kwa Unabii
Njia ambayo Mungu anajifunua mwenyewe ni ya kinabii. Yeye hafungwi na wakati, wala hajibu matukio yanayojitokeza—Yeye huyatangaza muda mrefu kabla hayajatokea. Kama Yeye mwenyewe anavyotangaza, “Ninajulisha mwisho tangu mwanzo, tangu nyakati za zamani, yatakayokuja ambayo bado yajayo”[10]. Makusudi ya Mungu daima yameamuliwa sio kuumbwa mpya. Hata hivyo, uelewa wetu juu yao hujitokeza hatua kwa hatua, na wakati mwingine, ukweli huu hurejeshwa.
Mafunuo mengine ni mapya kwetu kwa sababu tunaingia wakati wa utimilifu wao, wakati mengine ni ukweli wa zamani unaorudishwa kwenye nuru baada ya vizazi vya kupuuzwa au kupotosha.
Hii ndio asili ya ufunuo wa kimungu—ni ya maendeleo na ya kurejesha. Kile ambacho Mungu amesema tangu mwanzo kinafunuliwa kwa wakati wake, lakini pia kinakumbukwa. Ukweli haujawahi kubadilika, lakini uwezo wetu wa kuitambua.
Baadhi ya mafunuo yanaonekana kuwa mapya kwa sababu tunaingia katika msimu ambapo makusudi ya Mungu yanatimizwa kwa njia ambazo bado hatujaelewa. Nyakati nyingine, tunakutana na ukweli wa zamani—ukweli uliowahi kujulikana na kutembea lakini umefichwa au kupotea kwa muda—sasa unarejeshwa. Kama Mhubiri anavyotukumbusha, “Kilichokuwa kitakuwa tena, kilichofanyika kitafanywa tena; hakuna kitu kipya chini ya jua”[11]. Kile tunachokiita ufunuo “mpya” mara nyingi ni kurudi kwenye njia za zamani[12], kurejesha misingi iliyozikwa chini ya mapokeo na dini ya vizazi vya baadaye.
Mfano wazi wa ufunuo huu wa pande mbili—ufunuo na urejesho—unaweza kupatikana katika Matendo 15. Baraza la Yerusalemu lilikabiliwa na shida dhahiri: Mungu alikuwa akimimina Roho wake juu ya Mataifa kwa njia ambayo haijawahi kushuhudiwa. Walakini, walipokuwa wakichunguza Maandiko, waligundua hii ilikuwa imetabiriwa kila wakati. Yakobo, akiwa amesimama mbele ya kusanyiko, alinukuu maneno ya Amosi: “Baada ya hayo nitarudi na kujenga upya hema lililoanguka la Daudi. Magofu yake nitawajenga upya, nami nitairejesha, ili wanadamu wengine wamtafute Bwana, hata watu wote wa mataifa wanaobeba jina langu”[13]. Kile kilichokuwa kikitokea mbele ya macho yao kilitimiza maneno yaliyosemwa karne nyingi mapema. Changamoto yao ilikuwa chini ya kukubali kwamba Mungu alikuwa amesema na zaidi katika kutambua neno Lake lilikuwa likitimizwa kwa njia ambazo hawakuwahi kutarajia.
Hii pia ilikuwa marejesho. Kujumuishwa kwa Mataifa kulikuwa na kusudi la ukombozi la Mungu tangu mwanzo. Israeli ilikuwa imeitwa kuwa nuru kwa mataifa[14], lakini baada ya muda, wito huo ulikuwa umefifia katika ufahamu wao. Kwa hivyo Baraza la Yerusalemu lilijikuta likipambana kidogo na ufunuo mpya na zaidi na urejeshaji wa ukweli uliozikwa kwa muda mrefu.
Nabii Amosi anathibitisha kanuni hii: “Hakika Bwana Mkuu hafanyi chochote bila kuwafunua watumishi wake manabii”[15]. Mungu anataka watu wake waelewe njia zake, lakini ufunuo hutolewa kulingana na wakati wake. Mambo mengine yanafunuliwa kwa mara ya kwanza kwa sababu saa yao iliyowekwa imefika. Wengine walirejeshwa wakati Mungu anawarudisha watu wake kwenye kile kilichojulikana hapo awali.
Leo, tunashuhudia ufunuaji kama huo. Baadhi ya ukweli uliofichwa kwa muda mrefu unakuja katika nuru, si kwa sababu Mungu amebadilika, lakini kwa sababu tunaingia katika nyakati zilizosemwa zamani. Ukweli mwingine, ambao hapo awali ulijulikana na kutembezwa na vizazi vilivyotangulia, unapatikana. Kama Mtaguso wa Yerusalemu, lazima tuwe na bidii ya kuchunguza Maandiko, tukiruhusu ufunuo kuthibitisha kile ambacho Mungu amesema tayari, badala ya kuipinga kwa sababu tu haiendani na ufahamu wetu wa awali. Asili ya kinabii ya ufunuo wa Mungu inatuita kwa unyenyekevu, ikituhimiza kutafuta hekima Yake na kubaki makini na jinsi Anavyotimiza na kurejesha madhumuni Yake ya milele katika wakati wetu.
Selah
Kanuni
- Umuhimu wa kumjua Mungu wa Maandiko unazidi sana kujua maandiko juu ya Mungu.
- Kukusanya kutoka kwa Neno hakupimwi kwa kiasi gani tumesoma, lakini kwa ikiwa tulisimama kwa muda wa kutosha kwa Roho kutoa maisha yake ndani.
- Kumjua Mungu ni wito wetu wa juu zaidi na msingi wa utambulisho wetu wa kweli, kusudi, na hatima.
- Mungu ndiye Mfunuaji wa mafumbo, akitangaza makusudi yake tangu mwanzo kabisa.
- Kile ambacho Mungu amesema tangu mwanzo kinafunuliwa kwa wakati wake, lakini pia kinakumbukwa. Ukweli haujawahi kubadilika, lakini uwezo wetu wa kuitambua.
- Maandiko
“Mnajifunza Maandiko kwa bidii kwa sababu unafikiri kwamba ndani yake mna uzima wa milele. Haya ndiyo Maandiko yaanishuhudi, lakini ninyi mnakataa kuja kwangu kuwa na uzima.” Yohana 5: 39-40
“Mtu mwenye hekima asijivunishe hekima yake, shujaa asijivunishe kwa nguvu zake, tajiri asijivunishe utajiri wake, lakini yeye akijisifu kwa hili, kwamba ananielewa na kunijua.” Yeremia 9: 23-24
“Anafunua mambo ya kina na yaliyofichwa; Anajua yaliyo gizani, na nuru inakaa pamoja naye.” Danieli 2:22
“(14) Ninajua kwamba chochote ambacho Mungu afanya, kitakuwa milele. Hakuna kitu kinachoweza kuongezwa kwake, Na hakuna kitu kilichochukuliwa kutoka kwake. Mungu hufanya hivyo, ili wanadamu waogope mbele zake. (15) Kile kilichopo tayari kimekuwa, Na kile kitakachokuwa tayari kimekuwa; Na Mungu anahitaji akaunti ya yaliyopita.” Mhubiri 3: 14-15
- Nukuu
“Kumjua Mungu ni, mara moja, jambo rahisi na gumu zaidi ulimwenguni.” -A. W. Tozer, Maarifa ya Mtakatifu
“Ujuzi mdogo wa Mungu ni wa thamani zaidi kuliko ujuzi mwingi kumhusu.” —J. I. Packer, Kumjua Mungu
“Mtu ambaye anamjua Mungu kweli atapata kwamba shida zake za muda zinapungua kwa kulinganisha.” -A. W. Tozer, Maarifa ya Mtakatifu
“Nataka uwepo wa Mungu Mwenyewe, au sitaki chochote kihusiane na dini…”—A. W. Tozer, Mshauri
“Mungu anasubiri kutafutwa. Mbaya sana kwamba pamoja na wengi wetu anasubiri kwa muda mrefu, kwa muda mrefu sana, bure.” -A. W. Tozer, Maarifa ya Mtakatifu
Sitisha kwa kutafakari
- Ninawezaje kuhakikisha kuwa maandiko yananisogeza karibu na kumjua Mungu kwa karibu zaidi, badala ya kujifunza tu kumhusu?
- Ni maeneo gani ya maisha yangu yanaonyesha ujuzi wa kina wa Mungu, na hiyo imenisaidiaje katika nyakati ngumu?
- Ni mafumbo gani ambayo Mungu anaweza kuwa ananialika kugundua juu yake kupitia Uumbaji wake?
- Ninawezaje kumtafuta Bwana kwa macho mapya ili kuona kile ambacho sijaona hapo awali? Ninahitaji lenzi gani ili kutazama na kuelewa Kusudi Lake la Milele?
Sala ya Maandalizi
Baba wa Mbinguni, ninakuja mbele Yako leo kwa moyo mnyenyekevu, nikiwa na hamu ya kupokea kutoka kwa Neno Lako. Asante kwa miaka yote ambayo nimekujua na kwa mara nyingi Umejifunua kwangu. Hata hivyo, ninatamani kukujua kwa undani zaidi. Ninaomba Roho wa Hekima na Ufunuo, ili niweze kufahamu wito wako kwa uhakika mkubwa wa imani kuliko hapo awali, nikichochewa na upendo wa kina na wa kibinafsi kwako kama Baba yangu, na Yesu kama Mfalme Bwana Arusi.
Ninapotayarisha moyo na akili yangu kupokea mafundisho haya, ninamwomba kwa unyenyekevu Roho wako Mtakatifu aniongoze katika ukweli wote na kufungua macho yangu kuona kile unachoniambia kupitia Maandiko. Nitayarishe, Bwana, kuelewa moyo wako, Kusudi lako la Milele, na ufunuo wa Bibi Wako. Acha Neno Lako lipenye ndani yangu, likibadilisha mawazo na matamanio yangu. Naomba niimarishe, kutiwa moyo, na kuwezeshwa kujiandaa kwa Siku Kuu ya Kurudi kwa Yesu, ili niwe mwaminifu kukimbia mbio zilizowekwa mbele yangu.Amina.
[1] Yohana 5: 39-40
[2] Zaburi 119:130
[3] Uzito wa Utukufu na Anwani Zingine, insha “Je, Theolojia ni Ushairi?”
[4] Yohana 1:14
[5] Neno Mazzarothi linapatikana katika Ayubu 38:32 na linaeleweka kwa kawaida kurejelea makundi ya nyota yaliyopangwa au ishara za mbinguni zilizowekwa. Maandiko yanathibitisha kwamba mbingu ziliumbwa sio tu kuashiria majira na nyakati (Mwa. 1:14) lakini pia kutangaza utukufu na makusudi ya Mungu (Zab. 19:1-4). Wafafanuzi kadhaa wa Kikristo wamesema kwamba makundi ya nyota ya zamani hapo awali yaliwasilisha simulizi la ukombozi, ambalo baadaye lilipotoshwa kupitia unajimu wa kipagani. Hasa, E. W. Bullinger (Shahidi wa Nyota, 1893) aliwasilisha Mazzaroth kama ushuhuda wa mbinguni kwa mpango wa Mungu wa ukombozi wa milele, na kufikia kilele cha Uzao ulioahidiwa na ushindi wa mwisho wa Masihi. Ingawa Maandiko yanakataza uaguzi na uamuzi wa unajimu, mara kwa mara yanashikilia mbingu kama ushuhuda uliowekwa na Mungu kwa ukuu na madhumuni yake katika historia.
[6] 1 Mambo ya Nyakati 12:32
[7] Baadhi ya wafafanuzi ambao wanaona Mazzaroth kama kuwasilisha masimulizi ya ukombozi wanaangazia sana kundinyota la Ophiuchus (“Mbeba Nyoka”), ambalo linaonekana karibu na Nge na Serpens. Katika tafsiri hizi, Ophiuchus anaeleweka kwa mfano kama mfano wa Mkombozi aliyeahidiwa, anayehusika katika mzozo na nyoka—akirejelea protoevangelium ya Mwanzo 3:15, ambapo uzao wa mwanamke huponda kichwa cha nyoka huku akijeruhiwa kisigino. E. W. Bullinger (Shahidi wa Nyota) na waandishi wa awali kama vile Joseph A. Seiss (Injili katika Nyota) wanapendekeza kwamba Ophiuchus anaonyesha mapambano haya ya ukombozi, akisimama kama ishara ya mbinguni ya ushindi wa Masihi dhidi ya Shetani. Ingawa usomaji kama huo ni wa kitheolojia badala ya kisayansi, unaonyesha imani ya zamani ya Kikristo kwamba mbingu, kabla ya upotoshaji wa kipagani wa baadaye, zilishuhudia kusudi la ukombozi la Mungu katika Kristo.
[8] Mwanzo 15: 5
[9] Danieli 12: 3
[10] Isaya 46:10
[11] Mhubiri 1: 9
[12] Bwana asema hivi: “Simama kwenye njia panda na kuangalia; Uliza njia za kale, uliza njia nzuri iko wapi, na utembee ndani yake, nanyi mtapata pumziko kwa roho zenu. Lakini wewe ulisema, ‘Hatutatembea ndani yake.'” Yeremia 6:16
[13] Matendo 15: 16-17, akinukuu Amosi 9: 11-12
[14] “Mimi, Bwana, nimekuita katika haki; Nitakushika mkono. Nitakulinda na kukufanya kuwa agano kwa watu na nuru kwa Mataifa,” Isaya 42: 6
[15] Amosi 3: 7
